ଭୁବନେଶ୍ୱର (ଓଡିଶା ତାଜା ନ୍ୟୁଜ ) ନି.ପ୍ର :- ମାନବ ସଭ୍ୟତା ଏପରି ଏକ ଯୁଗରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଯେଉଁଠାରେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) ଆମ ଜୀବନର ଦିଗ ଓ ସ୍ୱରୂପ-ଉଭୟକୁ କ୍ରମେ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି । ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ବିଜ୍ଞାନ, ଶିଳ୍ପ, ଯୋଗାଯୋଗ, ଶାସନ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ-ଏପରି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରାୟ ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରେ AI ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରାଇନାହିଁ । ମେସିନଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶିଖୁଛନ୍ତି, ବିପୁଳ ପରିମାଣର ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଦିନକୁ ଦିନ ଅଧିକ ଜଟିଳ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସରଳ କରୁଛନ୍ତି । ଏପରି ସମୟରେ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ କେବଳ ଅଧିକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମେସିନ ମାନବତା ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଭବିଷ୍ୟତର ନିଶ୍ଚିତତା ଦେଇପାରିବ କି? ଏହାର ଉତ୍ତର କେବଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନବ ଚେତନାରେ ନିହିତ ।
AI ତଥ୍ୟର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରେ, ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଡାଟା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିପାରେ ଏବଂ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ସୁପାରିଶ କରିପାରେ । କିନ୍ତୁ କରୁଣା, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା, ଆତ୍ମସଚେତନତା, ନୈତିକ ବିବେକ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା କେବଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ଗଣନାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ଏକ ମେସିନ ଆମକୁ କହିପାରେ ଯେ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି କେତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ମାନବିକ ଏବଂ ହିତକାରୀ କି ନୁହେଁ, ତାହା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାନବ ବିବେକ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବ । ଠିକ୍ ଏଠାରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।
ଯୁଗଋଷି ପଣ୍ଡିତ ଶ୍ରୀରାମ ଶର୍ମା ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାକୁ ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନବ ପ୍ରଗତିର ପରିପୂରକ ଦୁଇଟି ଆୟାମ ଭାବେ ଦେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ବିଜ୍ଞାନ ମାନବକୁ ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ବୁଝିବା ଓ ତାହା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଦିଏ, ଯେତେବେଳେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିବା ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଜନଶୀଳ ଓ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ଦିଗ ଦେଖାଏ । AIର ଯୁଗରେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା ଅଧିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେହୁଏ । ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମାନବୀୟ କ୍ଷମତାକୁ ବିସ୍ତାର କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ସେହି କ୍ଷମତା କେଉଁ ଦିଗରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ, ତାହା ଶେଷରେ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଚରିତ୍ର ଓ ଚେତନା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ ।
ଆଜି ଆମକୁ AIକୁ ଭୟ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; ବରଂ ଏହାର ବିପୁଳ ଶକ୍ତିକୁ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରଯୁକ୍ତି ନିଜେ ନା ଭଲ, ନା ଖରାପ; ଏହାର ଚରିତ୍ର ତାହାକୁ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି, ସେଥିରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯଦି AIକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ଶିକ୍ଷା, ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଏବଂ ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାର୍ଥ, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ କିମ୍ବା ବିନାଶକାରୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଲେ, ସେହି ଶକ୍ତି ଏକ ଗୁରୁତର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ।
ଯୁଗଋଷି ପଣ୍ଡିତ ଶ୍ରୀରାମ ଶର୍ମା ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶିକ୍ଷା-“ଚିନ୍ତାଧାରା ହିଁ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ”-ଏହି ଯୁଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଯଦି ମାନବୀୟ ଚିନ୍ତା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା, କରୁଣା ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ କଲ୍ୟାଣରେ ଆଧାରିତ ହୁଏ, ତେବେ ମାନବ ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ଦିଗରେ ପରିଚାଳିତ ହେବ। ତେଣୁ AIର ଅଗ୍ରଗତି ସହିତ ମାନବୀୟ ଚିନ୍ତା ଓ ଚେତନାର ପରିଷ୍କାର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ଆବଶ୍ୟକ ।
ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ସମନ୍ୱୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିକୁ କେବଳ AI କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ହେବ ତାହା ଶିଖାଇଲେ ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ କାହିଁକି, କେବେ ଏବଂ କେତେ ପରିମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଭବିଷ୍ୟତର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ପ୍ରଜ୍ଞା, କ୍ଷମତା ସହିତ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ସହିତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାରେ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସାରକଥାରେ, “ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ପାଇଁ AI” ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସଂଘର୍ଷର କଳ୍ପନା କରେ ନାହିଁ; ବରଂ ଏହା ଉଭୟର ଏକ ସୁସମନ୍ୱିତ ସମନ୍ୱୟକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରେ । AI ଆମକୁ ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଭାବେ ବୁଝିବା ଓ ତାହାରେ ନେଭିଗେଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ, ଯେତେବେଳେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଆମକୁ ଭିତରକୁ ଦେଖିବା ଏବଂ ଜୀବନର ଗଭୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ ।
ତେଣୁ ମାନବତାର ଭବିଷ୍ୟତ କେବଳ ଆମର ମେସିନ କେତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ ତାହା ଉପରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ମାନବ କେତେ ବିବେକୀ, କରୁଣାମୟ ଓ ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭର କରିବ।nତେଣୁ ଆମ ସମୟର ସର୍ବାଧିକ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ସହିତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତାର ବିକାଶ । ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆମର ଶକ୍ତି ହେଉ, କିନ୍ତୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ତାହାର ଦିଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁ ।
ମେସିନ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେଉ, ଏବଂ ମାନବ ବିବେକୀ ହେଉ । ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଗତିର ସାଧନ ହେଉ, ଏବଂ ଚେତନା ମାନବ କଲ୍ୟାଣର ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଶକ୍ତି ହେଉ । ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଆମ ହାତରେ ରହୁ, ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଆମ ହୃଦୟରେ ରହୁ । ଏହା ହିଁ ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରକୃତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା । ଲେଖକଙ୍କ ପରିଚୟ: ଡ. ଚିନ୍ମୟ ପାଣ୍ଡ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ହରିଦ୍ୱାରସ୍ଥିତ ଦେବ ସଂସ୍କୃତି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଶେଷଜ୍ଞ ।
