କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଭବାନୀପାଟଣା ସହରରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ପାୱାର ହାଉସ ଥିଲା : ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିଜୁଳି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଜର୍ମାନୀର ମେସିନଗୁଡ଼ିକ ଖତ ଖାଇ ପଡ଼ିରହିଛି

ଓଡ଼ିଶା ତାଜା ନ୍ୟୁଜ (୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ସୋମବାର ) ଭବାନୀପାଟଣା :- କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଭବାନୀପାଟଣା ସହରରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଘରୋଇ ପାୱାର ହାଉସ ଥିଲା । ଗାନ୍ଧୀଛକ ନିକଟରେ ଥିବା ଏହି ପାୱାର ହାଉସ କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜା ବ୍ରଜମୋହନ ଦେଓଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ କ୍ରମେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏବେ ମଧ୍ୟ ବିଜୁଳି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଜର୍ମାନୀର ମେସିନଗୁଡ଼ିକ ଖତ ଖାଇ ପଡ଼ିରହିଛି । ଇତିହାସର ମୂକସାକ୍ଷୀ ପାଲଟିଥିବା ଏହି ପାୱାର ହାଉସ କଳାହାଣ୍ଡିବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର ବିଷୟ ଅଟେ । ପ୍ରକାଶ ଯେ, ୧୯୧୦ ମସିହାରେ ପଞ୍ଜାବର ଗୁରୁଦାସପୁର ଜିଲ୍ଲା ଶେଖମାର ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହଙ୍କୁ କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜା ବ୍ରଜମୋହନ ଦେଓ ଭବାନୀପାଟଣା ଆଣିଥିଲେ । ପାଲା ସିଂ ଜଣେ ଏଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍‌ ମେକାନିକାଲ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଥିଲେ। କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜାଙ୍କ ବୈଷୟିକ ଉପଦେଷ୍ଟା ଭାବେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲା ଭବାନୀପାଟଣା ସହରରେ ବିଜୁଳି ଆଲୁଅ ପାଇଁ ଜେନେରେଟର ସାହାଯ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ନିମନ୍ତେ ପାୱାର ହାଉସ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଗାନ୍ଧୀଛକ ନିକଟରେ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ପାୱାର ହାଉସ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନର ଗାନ୍ଧୀଛକ ନିକଟରେ ଥିବା ସହର ସରକାରୀ ବାଳିକା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନିକଟରେ ପାୱାର ହାଉସଠାରୁ ସହରକୁ ବିଜୁଳି ଯୋଗାଣ ହେଉଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟୁତ ବିଭାଗର ପାୱାର ହାଉସ ସବ୍‌ଡିଭିଜନ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଚାଲୁଛି। ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଦେଶର ଘରୋଇ ପାୱାର ହାଉସ ନିର୍ମାଣରେ ଜର୍ମାନ ମେସିନଗୁଡ଼ିକ ଲାଗିଥିଲା । ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପାୱାର ହାଉସଠାରୁ ରାଜବାଟି ଏବଂ ରାଜବାଟିଠାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ମେଟରନିଟି ୱାର୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଛକରେ ଲୁହା ପାଇପରେ ବିଜୁଳି ବତି ଲଗାଯାଇଥିଲା । ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଲେ ପାୱାର ହାଉସର ଜେନେରେଟର ଶବ୍ଦ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ଛକମାନଙ୍କର ବିଜୁଳି ବତି ଜଳି ଉଠୁଥିଲା । କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଏବଂ ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହଙ୍କ ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ ଭବାନୀପାଟଣାର ବିଦ୍ୟୁତ୍‌କରଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

୧୯୪୭ ମସିହା ପରେ ଏହାର ଗୋଟିଏ ମେସିନ ଭୁବନେଶ୍ୱର ପାୱାର ହାଉସକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ସେହିଭଳି ଅନ୍ୟ ଏକ ମେସିନ ଭୁବନେଶ୍ୱର ରାଜଭବନ ପରିସରକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା । ଭବାନୀପାଟଣା ସହରର ଆଲୋକୀକରଣ ସେତେବେଳେ ଦେଶରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଥିଲା । ପରେ ପାୱାର ହାଉସରୁ ବାହାଦୁର ବଗିଚା ପଡ଼ା, ମନ୍ଦାର ବଗିଚା ପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ପଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟ୍ରିଟ ଲାଇଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଥିଲା । ଭବାନୀପାଟଣା ସହରରେ ଷ୍ଟ୍ରିଟ ଲାଇଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ନିଆରା ଅନୁଭୂତି ଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ଦେଶରେ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ବିକଶିତ ହୋଇ ନଥିଲା  କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାରେ ୯୬ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରେ ସହରର ବିଭିନ୍ନ ଛକକୁ ଷ୍ଟ୍ରିଟ ଲାଇଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଜିଲ୍ଲା ପାଇଁ ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର ବିଷୟ ଅଟେ । ମେକାନିକାଲ ଇଞ୍ଜିନିୟର ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହ ପଞ୍ଜାବରୁ ଆସି ଭବାନୀପାଟଣା ସହରବାସୀଙ୍କ ଆଲୁଅ ଦେଖାଇବା ଇତିହାସର ସ୍ବର୍ଣ୍ଣିମ ଅକ୍ଷରରେ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିବ ।

ନେପାଳ ମହାରାଜାଙ୍କର ଏକ ଗାଡ଼ି ଜଳ ଜାହାଜ ଯୋଗେ କଲିକତା ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା । ସେତେବେଳେ କଲିକତାଠାରୁ ନେପାଳକୁ ନେବା ପାଇଁ କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜାଙ୍କ ସହାୟତା ଲୋଡ଼ିଥିଲେ । କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜା ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହଙ୍କୁ ଏଥିରେ ସହଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ କଲିକତା ପଠାଇଥିଲେ । ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହ କଲିକତାରେ ପହଞ୍ଚି ନୂଆ ଗାଡ଼ିକୁ ସଡ଼କ ପଥରେ ନେପାଳରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ନେପାଳ ମହାରାଜା ସର୍ଦାର ପାଲା ସିଂହଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଡ୍ରାଇଭର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମେକାନିକ ଭାବେ ପୁରସ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ସେହିଭଳି କଳାହାଣ୍ଡି ମହାରାଜ ମଧ୍ୟ ପାଲା ସିଂହଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି । ଭବାନୀପାଟଣା ସହରର ଘରୋଇ ପାୱାର ହାଉସ ଇତିହାସ ପାଲଟିଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ଏହାର ଉଦ୍ୟମ ଓ କାରିଗରୀ କୌଶଳ ସ୍ମୃତି ହୋଇ ରହିଛି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ମେସିନଗୁଡ଼ିକର ଅବଶିଷ୍ଟ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ଏକ ଅନ୍ଧାରୁଆ ଗର୍ଭଗୃହରେ ପଡ଼ି ଖତ ଖାଉଛି । (ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ଗଉଡ କଳାହାଣ୍ଡି ବ୍ୟୁରୋ ଚିଫ)