ବାହୁଡା ଯାତ୍ରାର ରଥ ରନୱେରୁ……

ପୁରୀ (ଓଡିଶା ତାଜାନ୍ୟୁଜ) (ନି. ପ୍ର) :- ଶୁକ୍ରବାର ଦଶମୀରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ବାହୁଡାଯାତ୍ରା । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ବାହୁଡିବେ ବାହୁଡାବ୍ରହ୍ମ । ଘର ଘର ନାଦରେ ତିନିରଥ ସିଂହଦ୍ଵାର ଅଭିମୁଖେ ଗଡିଛି । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ତିନିରଥରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ମହାପୂଣ୍ଯ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ବଡଦାଣ୍ଡରେ ରଥ-ପଥ ଜଗନ୍ନାଥ ଏକାକାର ହୋଇଛନ୍ତି । କାଳିଆ ଯେତେ ଭକ୍ତ ଗହଳି ଦେଖିବ କାଳିଆ ଖୁସିହେବ । ପୃଥିବୀରେ ଏକମାତ୍ର ଠାକୁର ଯିଏ ସିଂହାସନ ଛାଡି ଭକ୍ତ ମାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ।

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାନ ପର୍ବ ଘୋଷଯାତ୍ରା । ବଡଦାଣ୍ଡରେ ରଥ ଗଡୁଥିବାରୁ ଏହା ରଥ ରନୱେ ରାସ୍ତା । ଗଡୁଥିବା ସମୟରେ କିଛି ଘଟଣା ଅଘଟଣ ଓ ବାସ୍ତବ ଚିତ୍ରକୁ ନେଇ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଉପସ୍ଥାପନା । ସୁବାସିତ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ ନାକଚଣା ଦ୍ବାର- ନବଦିନାତ୍ମକ ଯାତ୍ରା ସାରି ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ବାହୁଡିବେ । ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ସିଂହଦ୍ୱାର ଓ ନାକଚଣା ଦ୍ବାର ବନ୍ଦ ରହିବ । ବାବନା ଭୂତ ଜଗି ରହିବ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାହୁବାଯାତ୍ରା ପହଣ୍ଡି ନାକଚଣା ଦ୍ବାର ଦେଇ ରଥାରୁଢ ହେବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି ।

ବର୍ଷକରେ ନାକଚଣା ଦ୍ବାରର ମହତ୍ବ ରହିଛି । ରାଣୀ ଶରଧା ନିଜର ନାକଚଣା ବିକ୍ରି କରି ଏହି ଦ୍ବାର ନିର୍ମାଣ କରିଥିବାରୁ ଏହାର ନାମ ନାକଚଣା ଦ୍ବାର ହୋଇଛି । ଦ୍ବାର କୁ ଲାଗି ଦୁଇପଟେ ଗଛ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ବେଶ ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧନ କରୁଛି । ଦ୍ବାରର ମୂଳ ଠାରୁ ଚୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସୁବାସିତ ରଙ୍ଗୀନ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇଛି । ଭକ୍ତ ମାନେ ନାକଚଣା ଦ୍ବାର ଦେଖି ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରୁଛନ୍ତି ।

ଚକାଆଖି ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭକ୍ତ ବିଭୋର – ଭୋର ୪ଟାରୁ ଶରଧାବାଲିରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଗହଳି ଲାଗିରହିଛି । କେତେବେଳେ କାଳିଆର କଳା ଆଖିକୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ । ବହୁ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କଲେ ମଧ୍ଯ ଭକ୍ତ ତାର କଷ୍ଟକୁ ଭୁଲି ଯାଇ କାଳିଆ ଠାରେ ଲୟ ରଖିଛି । ଜୟ ଜଗନ୍ନାଥ ଧ୍ବନି, ହରିବୋଲ, ହୁଳୁହୁଳି ଦେଇ ହାତ ଟେକି ଚକାଆଖି ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭକ୍ତ ବିଭୋର ।

ଚାମର ସେବାରେ ମଠମହନ୍ତ- ଜଗା ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବୟସ ବାଧକ ସାଜିନି । ସନାତନ ଧର୍ମରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଠାରେ ଲୟ ରଖି ଶୟନେ ସପନେ ଜାଗରଣେ ଚାମର ବାବା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଶରଧାବାଲିରେ ଠିଆ ହୋଇ ୧୦୮ ଥର ଚାମର ଝାଡିବା ଦୃଶ୍ଯ ବେଶ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା । ବାବାଙ୍କୁ ପଚାରିବାରେ ନାମ ନକହି କହିଥିଲେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତ ।

ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବାରେ ଓଡିଶୀନୃତ୍ଯ-କଳାପ୍ରିୟ କଳା ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ପହଣ୍ଡି। ଓଡିଶୀନୃତ୍ଯ, ଭଜନନୃତ୍ଯ, ବିଳାସପ୍ରିୟ ଠାକୁର କାଳିଆ । କିଛି ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବଡସିଂହାର ବେଶ ପରେ ମାହାରିନୃତ୍ଯ ଦର୍ଶନ କରି ଶୟନ ଯାନ୍ତି ଠାକୁର । ଏବେ କିଛି ବର୍ଷ ହେଲାଣି ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ପହଣ୍ଡି, ଆଡପ ମଣ୍ଡପ ପହଣ୍ଡି, ବାହୁଡା ପହଣ୍ଡି ଓ ନିଳାଦ୍ରି ବିଜେ ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ଓଡିଶୀନୃତ୍ଯ, ଗୋଟିପୁଅ ନୃତ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ଶରଧାବାଲିରେ ନୃତ୍ଯ ଓ ଛନ୍ଦ ଓ ଘଣ୍ଟ ର ତାଳେ ତାଳେ ଓଡିଶୀନୃତ୍ଯ କଳାକାର ମାନେ ତାଙ୍କର ଭାବଭଙ୍ଗୀ ରେ ନୃତ୍ଯ ପରିବେଷଣ ବେଶ ମନୋରମ ହୋଇଥିଲା ।

ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଓଡିଶୀନୃତ୍ଯ ଶିଳ୍ପୀ ମୃର୍ଣ୍ଣାଳିକା ଦାସ, ରୋଜାଲିନ ମହାନ୍ତି ଏହି ସେବା କରି ନିଜକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନୃତ୍ଯ ସେବକ ଭାବେ ସେବା କରିଆସୁଛନ୍ତି । ରଥ ସେବାର ଯବାନ -ଜଗତରନାଥ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପବିତ୍ର ରଥଯାତ୍ରାରେ ଭିଡ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଯବାନଙ୍କ ଦିନରାତି ପରିଶ୍ରମ ଯୋଗୁ ଭକ୍ତ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ରଥ ଦର୍ଶନ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ବର୍ଷା ଓ ଖରାକୁ ଖାତିରି ନକରି ରଥ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଉଛନ୍ତି । ବର୍ଷାରେ ଓଦା ହୋଇ ମଧ୍ଯ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅବହେଳା କରୁନାହାନ୍ତି ।

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପେକ୍ଷାରେ ବିଶାଳ ଧୂପକାଠି ବାବା- ନାକଚଣା ଦ୍ବାରରେ ଧୂପକାଠି ବାସ୍ନାରେ ମହକୁଥିଲା । ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଚାହିଁ ରହିଥିଲେ ଧୂପକାଠି ବାବା । ୧୦ ଫୁଟା ଉଚ୍ଚା ଓ ଏକଫୁଟ ଗୋଲେଇର ଧୂପକାଠି ଲାଗିଥିଲା । ବାବା ନିଷ୍ଠାର ସହ ସକାଳ ୬ଟାରୁ ଅପରାହ୍ନ ୨ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୂପକାଠି ଜଳାଇ ଠିଆ ହୋଇ ରହିଥିଲେ । ମହ ମହ ବାସ୍ନାରେ ମହକୁଥିଲା ଶରଧାବାଲି ।କେତେକ ଭକ୍ତ ବାବାଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ତିନିରଥ ସମ୍ମୁଖରେ ହନୁମାନ ନୃତ୍ଯ-ହନୁମାନ ବେଶଧାରୀ ବ୍ଯକ୍ତି ମାନେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥ ସମ୍ମୁଖରେ ନୃତ୍ଯ ପରିବେଷଣ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଭକ୍ତ ହନୁମାନ । କଳିଯୁଗେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ସ୍ବରୂପ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଶ୍ରୀରାମ ଭାବି ହନୁମାନ ବେଶଧାରୀ ମାନେ ଭକ୍ତିର ସହ ନୃତ୍ଯ କରୁଥିଲେ । କେତେକ ହନୁମାନ ବେଶଧାରୀ ବୟସ ଅଧିକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚମାନର ଡିଆଁ ଡେଇଁ ଜୋରରେ କରୁଥିବା ଦୃଶ୍ଯମାନ ହୋଇଥିଲା ।

ମଞ୍ଚରେ ବସି ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ବିଧାୟକ ବାହୁଡା ପହଣ୍ଡି ଦର୍ଶନ- ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ଠେଲାପେଲା ଦଳାଚକଟା ମଧ୍ଯରେ ବାହୁଡା ରଥ ଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବିଧାୟକ, ନେତା ଭିଆଇପି ଓ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ମାନେ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଥାଇ ପହଣ୍ଡି ଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ସେଠାରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ଗୁଳୁଗୁଳିରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଥଣ୍ଡା କରୁଛି ପାଣିସ୍ପ୍ରେ- ରଥାରୁଢ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ବହୁ ସମୟ ଧରି ଖରା ଓ ଗୁଳୁଗୁଳିରେ ଭକ୍ତ ଠିଆ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି । ସ୍ବେଚ୍ଛାସେବୀ ମାନେ ପିଠିରେ ପାଣି ସ୍ପ୍ରେ ମେସିନ ପକାଇ ଭକ୍ତଙ୍କ ମୁହାଁ, ଆଖି ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ ପକାଇ ଆଶ୍ବସ୍ତି କରୁଥିଲେ । ଭକ୍ତ ମାନେ ମଧ୍ଯ ଥଣ୍ଡା ଅନୁଭବ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷାରତ ରହିଥିଲେ ।

ବସଷ୍ଟାଣ୍ଡ ପାଲଟିଲା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ – ବାହୁଡା ଯାତ୍ରାରେ ପ୍ରାୟ ୮ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ ପୁରୀକୁ ଆସିଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି । ବର୍ଷା ଓ ଖରାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ କୌଣସି ଠାରେ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ନାହିଁ । ରଥଯାତ୍ରାରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ଯ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଛି । ଗତକଲି ସକାଳୁ ଭକ୍ତ ମାନେ ଆସି ବଡଦାଣ୍ଡର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଓ ବସଷ୍ଟାଣ୍ଡ ଚାରିପଟେ ଶୋଇ ରହିଥିହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ବସଷ୍ଟାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଭିଆଇପିଙ୍କ ଗାଡି ପାର୍କିଙ୍ଗ କରୁଥିବା ବେଳେ ସେଠାରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ କରିବା ପାଇଁ ଶୋଇ ରହିଥିବା ଭକ୍ତ ମାନେ କହିଛନ୍ତି ।

ଚାରିଆଡେ ଦେୟମୁକ୍ତ ଭୋଜନ ସେବା- ବଡଦାଣ୍ଡରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ଭୋକ ହେବାରୁ ଦେୟମୁକ୍ତ ଭୋଜନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଭାତ ଡାଲମା, ଖଟା ଖାଇ ପେଟ ଶାନ୍ତି କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ଅନେକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏହି ଅନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେଉଛନ୍ତି । ପ୍ରାୟ ଏକ ହଜାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଖାଦ୍ଯ, ପାଣି, ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ଯ, ଚା ବଣ୍ଟନ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି ।